Μόλις 14 χρόνια μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας και έναν χρόνο μετά την ανακήρυξη της Αθήνας ως πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους, η πόλη έκανε ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς τη συγκρότηση σύγχρονων θεσμών. Το 1835 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες δημοτικές εκλογές, σε μια Αθήνα που αριθμούσε περίπου 14.000 κατοίκους και απείχε πολύ από την εικόνα μιας οργανωμένης ευρωπαϊκής πρωτεύουσας.
Η διαδικασία αυτή σηματοδότησε την απαρχή της τοπικής αυτοδιοίκησης στη νεότερη ελληνική ιστορία και αποτέλεσε ένα από τα πρώτα δείγματα πολιτικής οργάνωσης του νέου κράτους.
Οι πρώτες κάλπες στην πρωτεύουσα
Μια πρωτόγνωρη εκλογική διαδικασία
Οι εκλογές ξεκίνησαν στις 15 Μαρτίου και διήρκεσαν έως τις 20 Μαρτίου, με τους κατοίκους της Αθήνας να καλούνται να εκλέξουν τους εκπροσώπους τους στο δημοτικό συμβούλιο.
Το σύστημα ήταν διαφορετικό από το σημερινό. Οι πολίτες δεν εξέλεγαν απευθείας δήμαρχο, αλλά τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου, το οποίο στη συνέχεια πρότεινε τρεις υποψηφίους. Τον τελικό λόγο είχε η κυβέρνηση και, ουσιαστικά, ο βασιλιάς.
Το πρώτο δημοτικό συμβούλιο συγκροτήθηκε από σημαντικές προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Μακρυγιάννης, ο Γεννάδιος, ο Σκουζές, ο Γέροντας, ο Μπενιζέλος και ο Παλαιολόγος.
Ο πρώτος δήμαρχος της Αθήνας
Η επιλογή του Ανάργυρου Πετράκη
Η τελική επιλογή έγινε από τον βασιλιά Όθωνα, ο οποίος όρισε ως πρώτο δήμαρχο της Αθήνας τον Ανάργυρο Πετράκη.
Ο Πετράκης καταγόταν από γνωστή οικογένεια της Δημητσάνας και είχε σπουδάσει ιατρική. Ανέλαβε τα καθήκοντά του σε μια περίοδο όπου η πόλη βρισκόταν ακόμη σε κατάσταση ανοικοδόμησης και αντιμετώπιζε σοβαρές ελλείψεις σε βασικές υποδομές.
Τα μεγάλα προβλήματα της Αθήνας
Μια πόλη χωρίς υποδομές
Η Αθήνα της εποχής αντιμετώπιζε τεράστιες προκλήσεις. Μεγάλο μέρος της πόλης ήταν γεμάτο ερείπια από τα χρόνια της Επανάστασης, τα οποία έπρεπε να απομακρυνθούν.
Ο φωτισμός ήταν εξαιρετικά περιορισμένος, καθώς οι δρόμοι φωτίζονταν από μόλις 80 λαδοφάναρα, ενώ το πρόβλημα της ύδρευσης ήταν ιδιαίτερα έντονο, με τους κατοίκους να βασίζονται σε πηγές νερού.
Η εικόνα της πόλης απείχε πολύ από την πρωτεύουσα ενός σύγχρονου κράτους, γεγονός που καθιστούσε το έργο της δημοτικής αρχής ιδιαίτερα δύσκολο.
Τα πρώτα έργα και οι παρεμβάσεις
Η αρχή της οργάνωσης της πόλης
Παρά τις δυσκολίες, η δημοτική αρχή προχώρησε σε σημαντικές πρωτοβουλίες. Ανακοινώθηκε η ανέγερση Δημοτικού Νοσοκομείου, η σύσταση Δημοτικής Αστυνομίας και η ίδρυση Δημοτικών Σχολείων.
Παράλληλα, ξεκίνησαν έργα για το άνοιγμα δρόμων, τη δημιουργία δημοτικής φρουράς και βιβλιοθήκης, καθώς και δενδροφυτεύσεις σε μεγάλες εκτάσεις της πόλης.
Την ίδια περίοδο άρχισαν να χτίζονται τα βασιλικά ανάκτορα, ενώ λειτούργησε και το πρώτο ξενοδοχείο κοντά στην οδό Ερμού, σηματοδοτώντας τα πρώτα βήματα ανάπτυξης της πρωτεύουσας.
Η παρακαταθήκη του Πετράκη
Ένας δραστήριος και μαχητικός δήμαρχος
Ο Ανάργυρος Πετράκης υπηρέτησε δύο θητείες ως δήμαρχος και διακρίθηκε για τη δράση και την αποφασιστικότητά του. Παραιτήθηκε κατά την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, σε μια περίοδο πολιτικών ανακατατάξεων.
Τον διαδέχθηκε ο Σπυρίδων Μπενιζέλος, συνεχίζοντας την πορεία ανάπτυξης της πόλης.
Η συμβολή του Πετράκη υπήρξε καθοριστική, καθώς έθεσε τα θεμέλια για τη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης και την οργάνωση της Αθήνας ως σύγχρονης πρωτεύουσας.