Στον καθημερινό λόγο, είτε προφορικό είτε γραπτό, χρησιμοποιούμε δεκάδες εκφράσεις που έχουν τις ρίζες τους στην Αρχαία Ελληνική γλώσσα και την Κοινή Ελληνιστική, τη γλώσσα της Αγίας Γραφής.
Πρόκειται για φράσεις που άντεξαν στο χρόνο, πέρασαν από γενιά σε γενιά και παραμένουν ζωντανές μέχρι σήμερα, συχνά χωρίς να γνωρίζουμε την πραγματική τους προέλευση.
Ας δούμε μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές
Κλασικές εκφράσεις και η σημασία τους
➤ Εξ απαλών ονύχων
Από μικρή ηλικία, από την παιδική ηλικία.
Η φράση αναφέρεται στα «μαλακά νύχια» των παιδιών.
➤ Έξεστιν Κλαζομενίοις ασχημονείν
Επιτρέπεται να φέρονται με απρέπεια.
Προέρχεται από περιστατικό στη Σπάρτη, όταν οι Κλαζομένιοι προκάλεσαν σκάνδαλο στη Γερουσία.
➤ Έπεα πτερόεντα
Λόγια του αέρα.
Ομηρική έκφραση που δείχνει ότι τα λόγια «πετούν» και χάνονται.
➤ Επί ξυρού ακμής
Σε οριακή, κρίσιμη κατάσταση.
Αναφέρεται στην «κόψη του ξυραφιού».
➤ Εκατόμβη
Μεγάλη καταστροφή, πολλά θύματα.
Αρχικά σήμαινε θυσία εκατό βοδιών στους θεούς.
➤ Ες αύριον τα σπουδαία
Αναβολή για κάτι σημαντικό.
Ιστορικά συνδέεται με τον Θηβαίο Αρχία πριν τη δολοφονία του.
➤ Η ταν ή επί τας
Ή θα νικήσεις ή θα πεθάνεις.
Φράση των Σπαρτιατισσών μητέρων προς τους πολεμιστές.
➤ Ήξεις αφήξεις
Αμφίσημη απάντηση / διφορούμενη στάση.
Από χρησμό των Δελφών όπου η σημασία αλλάζει ανάλογα με τη στίξη.
➤ Κέρβερος
Σκληρός και αμείλικτος άνθρωπος.
Από το μυθικό τέρας του Άδη.
➤ Η κεφαλή της Μέδουσας
Κάτι τρομακτικό ή αποκρουστικό.
Η Μέδουσα απολίθωνε όποιον την κοιτούσε.
➤ Κέρας Αμαλθείας
Αφθονία και πλούτος.
Από τον μύθο της τροφού του Δία.
➤ Καυδιανά δίκρανα
Ταπεινωτική κατάσταση.
Από ήττα των Ρωμαίων που εξευτελίστηκαν περνώντας κάτω από ζυγό.
➤ Και συ τέκνον Βρούτε;
Προδοσία από κοντινό πρόσωπο.
Τα τελευταία λόγια του Ιουλίου Καίσαρα.
➤ Κόπρος του Αυγείου
Χαώδης κατάσταση που χρειάζεται «καθάρισμα».
Από άθλο του Ηρακλή.
➤ Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα
Απόδειξε αυτά που λες.
Από μύθο του Αισώπου.
➤ Μηδένα προ του τέλους μακάριζε
Μην κρίνεις πριν δεις το τέλος.
Λόγια του Σόλωνα προς τον Κροίσο.
➤ Κύκνειο άσμα
Η τελευταία πράξη πριν το τέλος.
Από τον μύθο του κύκνου.
➤ Ιστός της Πηνελόπης
Έργο που δεν τελειώνει ποτέ.
Από την Οδύσσεια.
➤ Κουτί της Πανδώρας
Αλυσιδωτές συμφορές.
Από τη γνωστή μυθολογική ιστορία.
➤ Ο κύβος ερρίφθη
Η απόφαση πάρθηκε.
Ιούλιος Καίσαρας πριν τον εμφύλιο.
➤ Κλίνη του Προκρούστη
Βίαιη προσαρμογή της πραγματικότητας.
Από τον μυθικό Προκρούστη.
➤ Μέμνησο των Αθηναίων
Μην ξεχνάς την εκδίκηση.
Από τον Δαρείο.
➤ Μερίς του λέοντος
Το μεγαλύτερο μερίδιο.
Από μύθο του Αισώπου.
➤ Κομίζω γλαύκας εις Αθήνας
Λέω κάτι αυτονόητο.
Η κουκουβάγια ήταν σύμβολο της Αθήνας.