Όταν γίνεται λόγος για ακραίο ψύχος στην Ελλάδα, το μυαλό των περισσότερων στρέφεται στο Νευροκόπι. Ωστόσο, το απόλυτο ρεκόρ χαμηλότερης θερμοκρασίας στη χώρα δεν καταγράφηκε εκεί, αλλά στην Πτολεμαΐδα, στις 27 Ιανουαρίου 1963.
Εκείνη την ημέρα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, το θερμόμετρο κατρακύλησε στους -27,8 βαθμούς Κελσίου, καταγράφοντας μία από τις πιο ακραίες τιμές ψύχους που έχουν σημειωθεί ποτέ στη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η γεωγραφία που «γεννά» το ψύχος
Το λεκανοπέδιο της Εορδαίας και οι παγίδες ψύχους
Η Πτολεμαΐδα βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 600 μέτρων, μέσα στο λεκανοπέδιο της Εορδαίας, στον νομό Κοζάνης, ανάμεσα στους ορεινούς όγκους του Βερμίου και του Καϊμακτσαλάν.
Η γεωμορφολογία της περιοχής λειτουργεί ως φυσική «παγίδα ψύχους», καθώς οι ψυχρές αέριες μάζες εγκλωβίζονται στο λεκανοπέδιο, οδηγώντας σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα κατά τις νύχτες του χειμώνα.
Ο «χειμώνας των πάγων» στην Ευρώπη
Ένας από τους πιο σκληρούς χειμώνες του 20ού αιώνα
Ο χειμώνας 1962–1963 έχει μείνει στην ιστορία ως ο «χειμώνας των πάγων», καθώς ακραία φαινόμενα ψύχους έπληξαν ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές θύμιζαν πολικές συνθήκες, με εκτεταμένους παγετούς, παγωμένα ποτάμια και σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινότητα.
Μόνο στο δεύτερο μισό του Δεκεμβρίου του 1962, καταγράφηκαν 679 θάνατοι στην Ευρώπη λόγω του πολικού ψύχους, ενώ στην Ελλάδα οι απώλειες εκείνης της περιόδου υπολογίζονται σε επτά.
Τα επόμενα ιστορικά χαμηλά
Η Φλώρινα και το σύγχρονο ρεκόρ
Η δεύτερη χαμηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα σημειώθηκε στη Φλώρινα, τη νύχτα της 17ης προς 18η Ιανουαρίου 2012, όταν ο υδράργυρος έπεσε στους -25,1 βαθμούς Κελσίου.
Η τιμή αυτή αποτελεί και τη χαμηλότερη που έχει καταγραφεί τις τελευταίες δεκαετίες, επιβεβαιώνοντας ότι η βόρεια Ελλάδα εξακολουθεί να βιώνει έντονα φαινόμενα ψύχους.
Τα ακραία ρεκόρ στην Ευρώπη και τον κόσμο
Από τη Ρωσία στη Σιβηρία
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα χαμηλότερα θερμοκρασιακά ρεκόρ καταγράφονται στη Ρωσία, όπου η θερμοκρασία έχει φτάσει έως και τους -58,1 βαθμούς Κελσίου στο ευρωπαϊκό της τμήμα.
Σε παγκόσμιο επίπεδο και ειδικά στο βόρειο ημισφαίριο, η χαμηλότερη θερμοκρασία έχει καταγραφεί στη Δημοκρατία της Σάχα (Γιακουτία), με τον υδράργυρο να αγγίζει τους -67,8 βαθμούς Κελσίου, σε ένα από τα πιο ακραία κλίματα του πλανήτη.
Η εξαίρεση της Ευρώπης
Η μοναδική χώρα χωρίς αρνητικές θερμοκρασίες
Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι στην Ευρώπη υπάρχει μία χώρα όπου η θερμοκρασία δεν έχει πέσει ποτέ κάτω από το μηδέν.
Πρόκειται για τη Μάλτα, όπου η χαμηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί είναι μόλις 1,4 βαθμοί Κελσίου, στις 29 Ιανουαρίου 1981, χάρη στο ιδιαίτερα ήπιο μεσογειακό της κλίμα.
Μύθοι και πραγματικότητα για το ελληνικό κρύο
Όταν η Ελλάδα γίνεται… παγωμένη
Παρά την επικρατούσα αντίληψη ότι η Ελλάδα δεν βιώνει έντονο ψύχος, τα ιστορικά δεδομένα αποδεικνύουν το αντίθετο.
Χώρες της βόρειας Ευρώπης, όπως η Βρετανία, η Ιρλανδία και η Ολλανδία, δεν έχουν καταγράψει τόσο χαμηλές θερμοκρασίες όσο το ρεκόρ της Πτολεμαΐδας.
Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τις μεγάλες θερμοκρασιακές αντιθέσεις που μπορεί να εμφανιστούν στη χώρα, ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονα ηπειρωτικά χαρακτηριστικά.